Orqanik resurslardan – torpağın münbitliyinin bərpasına
TOG (Türkan Orqanik Gübrə) – ekoloji yönümlü kənd təsərrüfatı sahəsində üzvi xammalın emalına və torpağın vəziyyətinin yaxşılaşdırılması, eləcə də bitkilərin qidalanması üçün orqanik gübrənin əldə edilməsinə yönəlmiş layihədir.
TOG adının ikinci məna yozumu da var – Təbii Oyadıcı Güvvə.
Layihə sadə, lakin prinsipial əhəmiyyət daşıyan bir ideyaya əsaslanır: insan sağlamlığı yalnız tibbdən başlamır. O, ətraf mühitdən, torpaqdan, bitkilərdən və qida məhsullarının keyfiyyətindən başlayır.
TOG ideyası niyə yarandı
Kənd təsərrüfatı torpaqlarından intensiv istifadə, üzvi maddələrin miqdarının azalması, torpağın strukturunun pozulması, şoranlaşma, su-hava rejiminin dəyişməsi və yüksək kimyəvi yük torpaqların təbii potensialını tədricən azaldır.
Bununla yanaşı, təbii dövrana qaytarılması mümkün olan əhəmiyyətli miqdarda üzvi xammal çox vaxt yalnız tullantı kimi qəbul edilir.
TOG ideyası bu yanaşmanı dəyişdirməkdən ibarətdir:
üzvi xammal → nəzarət olunan emal → orqanik gübrə → torpaq → bitki → keyfiyyətli kənd təsərrüfatı məhsulu.
Beləliklə, TOG üzvi resursları son tullantı kimi deyil, müvafiq texnoloji emaldan sonra yenidən bioloji dövranda iştirak edə biləcək material kimi nəzərdən keçirir.
TOG texnologiyası
İstehsal ilkin üzvi xammalın seçilməsi və qiymətləndirilməsi ilə başlayır.
Texnoloji emaldan əvvəl onun əsas göstəriciləri, o cümlədən rütubət, pH və mineral komponentlərin miqdarı yoxlanılır.
Növbəti mərhələ nəzarət olunan fermentasiyadır.
Hazırlanmış xammala ferment preparatının sulu məhlulu əlavə edilir, bundan sonra kütlə tədricən qarışdırılır. Sonrakı mərhələdə material daha dərin fermentasiya üçün saxlanılır.
Bu proses təxminən 7-10 gün davam edir və emal olunan kütlənin daxilində temperatur təxminən 70 °C-yə çata bilər.
Bu texnoloji mərhələ prinsipial əhəmiyyət daşıyır. O, ilkin üzvi materialın transformasiyasına, qida komponentlərinin əlçatanlığının dəyişməsinə və son məhsulun sanitar-bioloji təhlükəsizliyinin artırılmasına kömək edir.
Fermentasiya başa çatdıqdan sonra material əldə olunmuş məhsulun stabilləşdirilməsi və xüsusiyyətlərinin qorunması üçün zəruri olan qurutma prosesindən keçirilir.
Son mərhələlər hazır gübrənin hazırlanması, keyfiyyətə nəzarət və qablaşdırmadan ibarətdir.
Torpaq nə əldə edir
TOG yalnız bitkilərin qida elementləri ilə birbaşa təmin olunması üçün nəzərdə tutulmayıb.
Orqanik gübrənin daha geniş vəzifəsi torpağın özünün bioloji aktiv sistem kimi dəstəklənməsidir.
Üzvi materialın torpağa verilməsi onun strukturunun, yumşaqlığının, su keçiriciliyinin və hava mübadiləsinin yaxşılaşmasına, həmçinin bitkilərin kök sisteminin inkişafı üçün daha əlverişli şəraitin yaranmasına kömək edə bilər.
Məhz buna görə TOG konsepsiyasında torpaq sadəcə bitkini saxlayan substrat kimi deyil, vəziyyəti bitkilərin inkişafına və kənd təsərrüfatı məhsullarının keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərən mürəkkəb mühit kimi nəzərdən keçirilir.
Qida dəyəri
TOG-un orqanik əsası bitkilərin inkişafının müxtəlif mərhələləri üçün zəruri olan makro- və mikroelementlər kompleksi ilə birləşir.
Azot, fosfor və kalium, eləcə də kalsium, maqnezium, dəmir, sink, manqan, bor, mis, kobalt və digər mikroelementlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bununla yanaşı, gübrənin effektivliyi yalnız ayrı-ayrı komponentlərin mövcudluğu ilə deyil, həm də onların nisbəti, mövcudluq forması və bitki üçün əlçatanlığı ilə müəyyən edilir.
Bioloji təhlükəsizlik
Texnologiyanın mühüm vəzifələrindən biri emal olunmamış üzvi xammalın istifadəsi ilə bağlı bioloji risklərin azaldılmasıdır.
Fermentasiyanın yüksək temperaturlu mərhələsi arzuolunmaz mikrofloranın miqdarının azalması, alaq bitkiləri toxumlarının cücərmə qabiliyyətinin itirilməsi və parazitar kontaminantların qalma riskinin azaldılması üçün şərait yaradır.
Bu, texnoloji emaldan keçmiş üzvi xammalı emal olunmamış materialın birbaşa torpağa verilməsindən prinsipial şəkildə fərqləndirir.
TOG harada istifadə oluna bilər
TOG tərəvəz, meyvə, giləmeyvə, dekorativ və digər bitkilərin yetişdirilməsində, həmçinin bağ-park təsərrüfatında və torpaqların bərpasında istifadə oluna bilər.
Tətbiq üsulu və miqdarı torpağın tipi, yetişdirilən bitki, sahənin ilkin aqrokimyəvi vəziyyəti və qarşıya qoyulan aqronomik vəzifə nəzərə alınmaqla müəyyən edilməlidir.
Layihənin ekoloji istiqaməti
TOG yalnız gübrə deyil.
Layihə üzvi maddələrin tullantı kimi itirilməsi əvəzinə onların təbii bioloji dövrana qaytarılmasının mümkünlüyünü nümayiş etdirir.
Bu yanaşma resursların dövri istifadəsi prinsiplərinə uyğundur:
üzvi xammal → emal → torpaq → bitki → yeni bioloji dövr.
Bu, bizim üçün xüsusilə vacibdir, çünki gələcək nəsillərin sağlamlığının qorunmasını onların yaşayacağı mühitin qorunmasından ayrı nəzərdən keçirmək mümkün deyil.
TOG və “Sağlam Nəsil İB” konsepsiyası
İlk baxışdan orqanik gübrə layihəsi bizim tibbi və rəqəmsal layihələrimizdən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir.
Lakin onların arasında birbaşa konseptual əlaqə mövcuddur.
PHI™ insanın sağlamlığının hələ doğulmazdan əvvəl qorunmasına yönəlib.
LIFEMAP HUMAN™ – funksional ehtiyatların qorunmasına və aktiv uzunömürlülüyə.
Tibbi cihazlarımız diaqnostika və müalicənin təkmilləşdirilməsi üçün yaradılır.
TOG isə bu zəncirin ən ilkin həlqələrindən birinə – insanın qida resurslarını əldə etdiyi mühitə yönəlir.
Buna görə də bizim üçün “Sağlam Nəsil İB” anlayışı xəstəliyin olmamasından daha geniş məna daşıyır.
Bu, bir-biri ilə əlaqəli sistemdir:
sağlam torpaq → sağlam bitki → keyfiyyətli qidalanma → insan sağlamlığı → sağlam nəsil.
Məhz bu sistemdə TOG özünəməxsus yer tutur.
İnkişaf perspektivləri
Layihənin növbəti mərhələsini yalnız istehsalın genişləndirilməsi ilə deyil, həm də məhsulun elmi qiymətləndirilməsinin davam etdirilməsi ilə əlaqələndiririk.
Perspektivli istiqamətlərə TOG-un müxtəlif torpaq tiplərinin fiziki-kimyəvi və bioloji xüsusiyyətlərinə, üzvi maddələrin miqdarının dinamikasına, kök sisteminin inkişafına, məhsuldarlığa və kənd təsərrüfatı məhsullarının keyfiyyət göstəricilərinə təsirinin öyrənilməsi daxildir.
Orqanik və mineral gübrələrin müxtəlif tətbiq rejimləri ilə müqayisəli tarla tədqiqatlarının aparılması xüsusi maraq doğurur.
Belə yanaşma məhsulun ümumi xarakteristikasından TOG-un sübuta əsaslanan aqronomik bazasının formalaşdırılmasına və müxtəlif bitkilər və torpaq tipləri üçün fərqləndirilmiş tövsiyələrin hazırlanmasına keçməyə imkan verəcək.
